Er is geen ‘good guy’ in het Colombiaanse conflict

Al ruim 50 jaar wordt Colombia geteisterd door een gewapend conflict tussen de linkse guerrillabewegingen als FARC en ELN, de regering en de illegale rechtse paramilitairen. Een conflict dat tot op de dag van vandaag zorgt voor duizenden onschuldige slachtoffers. De burgers van Colombia kunnen niet rekenen op een ‘good guy’ in hun land.

De linkse guerrillabeweging FARC, met ongeveer 10.000 aanhangers een van de grootste groepen in het conflict, verzet zich tegen het rechtse beleid van de regering. Men zou denken dat de FARC dan ook de grootste boosdoener is als het gaat om het maken van slachtoffers, maar niets is minder waar. Het zijn voornamelijk de illegale paramilities die al zeker dertig jaar de mensenrechten schenden.

farc
Soldaten van de FARC

De paramilitairen
Al vanaf het moment dat de linkse guerrillabewegingen in beweging kwamen, werd er veel geëist van het Colombiaanse volk. Als voorbeeld de boeren, die al van het begin af aan weigerden beschermingsgelden te betalen aan deze bewegingen. Hieruit ontstonden zogenoemde zelfbeschermingslegers, die later werden gezien als de paramilitairen.

Het Autodefensas Unidas de Colombia (AUC) was lang de grootste paramilitaire beweging. Nadat zij in 2006 de wapens neerlegden door een plan van toenmalig president Alvaro Uribe, versplinterden de paramilitairen. Velen van hen waren het niet eens met de ontwapening en begonnen voor zichzelf een beweging. Een daarvan waren de Aguilas Negras (Zwarte Arenden), die zich nu al meerdere malen schuldig hebben gemaakt aan moorden.

Band paramilitairen en regeringsleger
De band tussen de paramilitairen en het regeringsleger – dat zo’n 100.000 soldaten telt – wordt officieel nog altijd ontkend. Al jarenlang wordt het leger bekritiseerd wegens grove schendingen van de mensenrechten, waarbij vooral onschuldige burgers om het leven komen. De laatste jaren is de Colombiaanse overheid een ‘charme-offensief’ begonnen om het schild van het leger te vernieuwen. Militairen die ervan verdacht werden met de paramilitairen samen te werken, werden op non-actief gesteld.

Human Rights Watch stelt echter dat militairen nog steeds informatie en wapens doorspelen aan de paramilitairen. Het lijkt er meer en meer op dat de paramilitairen nu het ‘vuile werk’ mogen opknappen. Waar het leger vroeger zelf openlijk deelnam aan aanvallen op de burgerbevolking, sluit het nu de ogen voor het paramilitaire geweld. Het leger pleit zichzelf zo vrij van de meest grove schendingen van de mensenrechten en kan met de vinger wijzen naar de paramilitairen.

Slachtoffers
Het doel dat de paramilitairen voor ogen hebben – de linkse guerrilla’s bestrijden – zorgt tot op de dag vandaag voor te veel mensenrechtenschendingen. Er zijn geen exacte cijfers bekend, maar een rapport van het Nationaal Centrum voor het Historisch Geheugen van vorig jaar geeft het volgende weer:

  • Er zijn tussen 1985 en 2012 tijdens het conflict bijna 220.000 doden gevallen. Tachtig procent van hen waren burgers.
  • Er zijn tenminste 25.000 ‘gedwongen verdwijningen’ geweest tussen 1985 en 2012;
  • Er zijn tussen 1970 en 2010 tenminste 27.000 ontvoeringen gerapporteerd.

Geen thuis
Dat er in het conflict in Colombia geen uiterst goede en slechte partijen zijn, bewijst een verhaal [1] over een 54-jarige vrouw die gedwongen op zoek moest naar een nieuwe woonplek na een aanval op haar woongemeenschap. Om privacyredenen wordt haar naam niet genoemd, maar wordt er naar haar verwezen onder de naam María. Zij is één van de zes miljoen Colombianen die gedwongen hun huis uit zijn gezet. Jarenlang was ‘El Tamarindo’, net buiten de stad Barranquilla in het Noorden van Colombia, haar thuis. De eerste mensen trokken er in 1999 naartoe en op het hoogtepunt woonden er 135 families. Maar ze konden er niet voor eeuwig hun leven blijven leiden.

Soldaten van Aguilas Negras
Soldaten van Aguilas Negras

In 2008 eisten lokale bedrijven de grond op. De autoriteiten en veiligheidsagenten van de overheid werden erbij gehaald en de eerste gedwongen uitzettingen waren een feit. Vijf jaar later was María de klos. De veiligheidsagenten en andere gewapende mannen, van wie gedacht werd dat ze bij de paramilitairen hoorden, vielen binnen en gooiden María en veel van haar medebewoners eruit. De groene en vruchtbare omgeving van de boerderij werd ingeruild voor de vernietiging door bulldozers.

Angst voor massamoord
“De dag dat we eruit werden gezet deed pijn”, herinnert ze zich. “Waar ik bang voor was? Dat er een massamoord zou plaatsvinden, zoals ze in Colombia altijd doen. In dit land hebben we er al duizenden gezien. Mijn uitzetting heeft de slechtst mogelijk impact gehad op mijn leven. Als je zo arm bent als ik, 54 jaar. En dan wordt alles van je afgepakt.”

Marcelo Pollack
Marcelo Pollack

Samen met de andere uitgezette bewoners van El Tamarindo woont María nu op het laatste kleine stuk land dat over is: ‘El Mirador’. Genoeg voedsel verbouwen om van te leven is bijna onmogelijk voor ze. En de situatie verergert alleen maar omdat recent ook de watervoorziening beperkt is. “Mensen als María vragen niet veel”, vertelt Marcelo Pollack, die de situatie in Colombia al jaren onderzoekt namens mensenrechtenorganisatie Amnesty International. “Gewoon een veilige plek die zij hun thuis kunnen noemen en een kans om op het land te werken.”

Pollack vindt het genoeg geweest. “Dit kan zo niet verder gaan. Duizenden mensen worden nog steeds uit hun huizen gezet wegens het gewapende conflict. Weinig verdachten van criminele activiteiten hebben terechtgestaan. Nu de internationale gemeenschap zich focust op Colombia, wordt het tijd dat president Santos verzekert dat een eventueel vredesakkoord klopt met internationale wetten en dat slachtoffers recht krijgen op de waarheid, rechtvaardigheid en schadevergoeding. Hij moet er ook voor zorgen dat de veiligheid van de gemeenschappen, groepen, mensenrechtenverdedigers en andere mensen gewaarborgd wordt.”

Mensenrechtenactivisten
Wie in Colombia strijdt voor mensenrechten, heeft het zwaar te verduren. Dat is er dus per twee weken één. Duizenden vakbondsactivisten werden bedreigd of gearresteerd. Maar ook journalisten, rechters en advocaten kunnen hun werk niet in veiligheid uitoefenen. Volgens Colombiaanse cijfers werden in het land tijdens de laatste tien jaar meer dan 400 advocaten vermoord en zijn 4.400 advocaten het slachtoffer geworden van geweld.

Op 22 februari kreeg Diego Martínez, uitvoerend secretaris van de Colombiaanse mensenrechtenorganisatie Comité por la Defensa de los Derechos Humanos (CPDG), een telefoontje in de hoofdstad Bogota. Hem werd dit verteld: “Met plezier hebben we een plek op de begraafplaats, volledig gratis voor u.” (Con gusto tenemos un lote en el cementerio totalmente gratis para Usted.)

De mensenrechtenverdedigers van Colombia
Movimiento Nacional de Víctimas de Crímenes de Estado (MOVICE) zet zich in voor de waarheid, gerechtigheid en compensatie voor de tienduizenden slachtoffers van mensenrechtenschendingen. Leden van de organisatie worden door paramilitaire groeperingen voortdurend bedreigd.

De Vredesgemeenschap San José de Apartadó bestaat uit burgers die weigeren partij te kiezen in Colombia’s conflict. Sinds de oprichting werden meer dan 170 leden van de gemeenschap vermoord. In 2013 werd de gemeenschap regelmatig bedreigd, en voor het laatst nog in februari 2014.

Sinaltrainal is een vakbond voor de levensmiddelenindustrie. Sinds haar oprichting in 1982 zijn tenminste 22 van haar leden vermoord of ‘verdwenen’.

De Organización Femenina Popular (OFP) beschermt de rechten van vrouwen. De autoriteiten weigeren de systematische bedreigingen van de organisatie te onderzoeken.

Asociación de Familiares de Detenidos Desaparecidos (ASFADDES) is een vereniging die zich inzet voor de rechten van slachtoffers van gedwongen verdwijningen.

Corporación Regional para la Defensa de los Derechos Humanos (CREDHOS) is een regionale mensenrechtenorganisatie die campagne voert voor rechtvaardigheid voor slachtoffers van schendingen van mensenrechten in de omgeving van Barrancabermeja.

Juan_Manuel_Santos_Geneva

President
De afdeling van Amnesty in Canada riep mensen in januari op om een brief te sturen naar president Juan Manuel Santos met het dringende verzoek om bescherming te bieden aan de bedreigde mensenrechtenactivisten. Volgens hen werd er op 11 januari een pamflet van de Aguilas Negras gevonden waarop werd verklaard dat mensenrechtenorganisaties, vakbondslieden, landheren en adviseurs van slachtoffers militaire doelen waren. De mensen werden gewaarschuwd: “Verlaat het land of verberg je als ratten, want komen jullie één voor één afmaken.”

Blijft bij beloften
Iemand die zich midden in het conflictgebied bevindt is Pablo Javier Arenales, mensenrechtenactivist bij de een lokale organisatie Credhos. Vanwege zijn functie als mensenrechtenactivist weet hij als geen ander dat zijn leven vrijwel altijd op het spel staat. De para’s zien hem als iemand van de linker partij en is dus een doelwit. ”De Colombiaanse regering heeft al zo vaak verschillende malen beloofd de rechten van haar burgers en degenen die daarvoor opkomen te beschermen, maar het is alleen bij beloften gebleven. Het bewijs daarvan zijn de vele als maar doorgaande doodsbedreigingen aan het adres van mensenrechtenactivisten en het vermoorden van vakbondsleiders.”

Arenales laat weten dat hij hoop ziet in de hulp vanuit Nederland. Zo bezocht hij in 2001 het Ministerie van Buitenlandse Zaken in Nederland, gaf interviews en bezocht diverse organisaties zoals mensenrechtenbewegingen. Hij hoopt dat Nederland meer druk zal gaan uitoefenen op de Colombiaanse regering, zodat er hoop blijft om na vijftig jaar eindelijk een einde te maken aan de vele onschuldige slachtoffers. Want die mensen lijden pas echt onder dit langlopende conflict.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s