Eindeloze spanningen in Ierland ondanks vredesakkoord

Noord-Ierland behoort samen met Wales, Schotland en Engeland tot het Verenigd Koninkrijk. Hoewel Noord-Ierland op het eiland Ierland ligt, is het land niet verbonden met de Republiek Ierland. De Noord-Ieren kennen een eigen wetgeving en een binnenlands bestuur, maar het is geen soevereine staat.

In Noord-Ierland is het grootste deel van de bevolking protestants. In Ierland wonen daarentegen vooral katholieken. Doordat geografisch gezien Noord-Ierland onderdeel van Ierland is, is 45 procent van de bevolking ook katholiek. Veel inwoners willen dan ook dat Noord-Ierland onderdeel wordt van Ierland, maar de protestanten in Noord-Ierland willen liever bij het protestante eiland blijven. Dit leidt al jarenlang tot een strijd, waarbij vooral onschuldige burgers het slachtoffer worden.

zExterne partijen
Het conflict in Noord-Ierland, ook wel ‘the Troubles’ genoemd, kent echter niet alleen interne partijen, zoals de strijd tussen protestanten en katholieken, maar ook externe partijen. Groot-Brittannië en Ierland vormen samen externe partijen die het land maar wat graag willen inlijven. Brits beleid leidde al in de zeventiende eeuw tot uitsluiting en onderdrukking van de katholieke meerderheid in Ierland. Twee eeuwen later begon het Iers nationalisme steeds meer te groeien. De Ieren vochten voor hervormingen en rechten.

Het Ierse verzet tegen de Britten en vóór zelfbestuur maakte naast geweld ook gebruik van politieke middelen. De protestantse kolonisten vreesden Ierse onafhankelijkheid, met katholieke overheersing en economische achteruitgang. Het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 onderdrukte de onrust.

Paasopstand
Nationalistische partije ‘Sinn Féin’ werd twee jaar later bij verkiezingen de grootste partij in Ierland. De partij streefde naar volledige onafhankelijkheid van Groot-Brittannië. Ze richtten een eigen parlement op en benoemden zichzelf tot wettige overheid van Ierland. Onder het Ministerie van Defensie werd ook de Irisch Republican Army (IRA) in het leven geroepen als leger dat trouw was aan het Ierse parlement.

In dat zelfde jaar streden de Britten tegen de Ieren tijdens de Paasopstand. De Ieren wilden onafhankelijk worden van de Britten. Op paasmaandag 1916, volgend jaar precies honderd jaar geleden, riep de nieuwe republikeinse regering de Ierse Republiek uit. De Paasopstand wordt als één van de belangrijkste gebeurtenissen uit de Ierse geschiedenis gezien.

‘Home Rules’
Er ontstonden in Ierland groeperingen die geen vertrouwen hadden in het Britse gezag na de Ierse hongersnood van 1845 tot 1850. Deze partijen waren niet alleen het vertrouwen in de Britten verloren, zij kwamen ook in verzet. Met de invoer van de ‘Home Rules’ kwam de Britse regering de opstandige Ieren tegemoet: Ierland mocht een eigen regering hebben. Hierdoor kreeg Ierland meer autonomie, maar bleef het land onderdeel van Groot-Brittannië. Dit leek voor sommige Ieren voldoende, maar bij velen bleef het verlangen naar gehele onafhankelijkheid.

IRB
De nationalistische groep Irish Republican Brotherhood(IRB) was verantwoordelijk voor de Paastopstand. De IRB was onderdeel van de grotere organisatie ‘Irish Volunteers’. Ze hadden één doel: een vrij Ierland. Toen de Eerste Wereldoorlog in 1914 uitbrak zag de IRB dit als een mooie kans om Ierland onafhankelijke te maken. Het leger van de Britten zou zich door de oorlog namelijk vooral bezighouden met het Europese Vasteland. Hierdoor zouden er minder troepen aanwezig zijn tijdens de opstand die de groep aan het plannen was.

Doordat de IRB deels een geheime organisatie was, was het moeilijk was om veel aanhang te krijgen. Ze werden wel gesubsidieerd door Amerikanen en kregen wapens van Duitsland. Voor Duitsland was het een voordeel om de Ierse rebellen te steunen. Zij waren ervan overtuigd dat de IRB de aandacht van het Britse leger deels zou afleiden tijdens de oorlog, waardoor de Duitsers meer macht zouden hebben binnen hun rijk.

De Ierse Opstand was een guerrillaoorlog waarbij veel aanslagen zijn gepleegd door de IRA. Een jaar later werd Ierland in twee stukken verdeeld, elk met een eigen regering en parlement. De noordelijke protestanten bleven onderdeel van het Verenigd Koninkrijk, zoals de bevolking dat zelf wilde. De zuidelijke katholieken vormden de Republiek Ierland.

 

Voorstanders van een verenigd Ierland (katholiek) Voorstanders van Noord-Ierland als eenheid met Groot-Brittannië (protestant)
Unionist: Wil de een eenheid met Groot-Britannië behouden d.m.v. democratie Nationalists: De groep die een verenigd Ierland wilde bereiken d.m.v. democratie
Loyalists: Wil een eenheid met het protestante eiland (Groot-Brittannië) in stand houden d.m.v. geweld Republicans: Wil dat Noord-Ierland onderdeel van Ierland werd en probeerde dat te bereiken d.m.v. geweld
Het Britse leger: Door Groot-Brittannië ingezet. Gebruikte veel geweld met als doel dat Noord-Ierland een onderdeel van hun land bleef IRA: Gebruikte geweld en voerde aanvallen op Britse militairen uit. Dit alles voor een verenigd Ierland, had verschillende afscheidingen zoals de PIRA (Provisional IRA) en RIRA (Real IRA)
De Britse regering: Wilde dat Noord-Ierland onder hun bewindszone bleef, heeft het Britse leger ingezet.  Ierse Regering: Noord-Ierland was zeer welkom een onderdeel van hun land te worden, maar ze hebben geen leger ingezet.

Schematische weergave van een verdeeld Noord-Ierland

Burgeroorlog
Ierland was met deze splitsing nog steeds geen onafhankelijk land, wat leidde tot een burgeroorlog tussen het Ierse parlement en de IRA. Pas in 1923 kwam een einde aan het geweld, waarbij duizenden Ieren om het leven kwamen. Het bleef lang rustig in Ierland, tot in 1960 het geweld in Noord-Ierland opnieuw begon aan te waaien.  Er ontstond langzamerhand onder de katholieken een beweging die gelijke rechten opeiste. Hun acties werden door de protestantse meerderheid als een bedreiging gezien waardoor er met veel machtsvertoon op werd gereageerd. De spanningen in Noord-Ierland liepen daardoor snel op.

In Engeland groeide het idee dat de wijze waarop het protestantse bestuur zijn macht gebruikte het probleem eerder verergerde dan oploste. Om te voorkomen dat de situatie geheel uit de hand zou lopen, koos Londen daarom uiteindelijk voor de afschaffing van het zelfbestuur. Dit kan worden gezien als het beginpunt van The Troubles in Noord-Ierland.

Londonderry en Bloody Sunday
Om de orde te herstellen werden Britse troepen naar Noord-Ierland gestuurd, waar zij met gejuich werden ontvangen door de meerderheid van de katholieken. De extremere katholieken zagen in de Britse troepen echter bezetters. De troepen werden voor deze extremisten dan ook legitieme doelen.

Voor de Britse troepen bleek het al snel heel erg lastig om onderscheid te maken tussen gewone katholieken en extremisten van de IRA. Dit uitte zich tijdens een vreedzame demonstratie in Londonderry. Het wordt nog steeds onderzocht wat er die dag precies is gebeurd. Maar feit is dat op Bloody Sunday op 30 januari 1972, 13 katholieken werden doodgeschoten door Britse militairen.

KnipselsGoede Vrijdag-akkoord
Na moeizame onderhandelingen werd in 1998 een akkoord bereikt. Het Goede Vrijdag-akkoord werd op 10 april 1998 getekend. Noord-Ierland kreeg haar zelfbestuur terug, met als voorwaarde dat ook de katholieken deel zouden uitmaken van het bestuur. Ook werd er vastgelegd dat Noord-Ierland alleen zou kunnen samenvoegen met Republiek Ierland als de meerderheid van de bevolking dat wil.

Hoewel dit akkoord het probleem nog niet onmiddellijk heeft kunnen oplossen, heeft dit er uiteindelijk wel toe geleid dat de militaire vleugel van de extreme nationalisten, de IRA op 28 juli 2005 een verklaring naar buiten heeft gebracht dat zij definitief stopt met gewapend verzet. Vanaf dat moment zegt de IRA zijn doelen alleen nog op politieke wijze na te streven.

Vertrek Britten
In april 2007 kwam er dankzij de bemoeienis van de Britse regering een overeenstemming over een nieuwe coalitie tussen de protestantse leider Ian Paisley en de katholieke leider Gerry Adams tot stand. Deze coalitie werd op 8 mei 2007 beëdigd.

Sindsdien heeft Noord-Ierland weer zelfbestuur, nadat het sinds 2002 rechtstreeks door de centrale overheid van het Verenigd Koninkrijk werd bestuurd. Ian Paisley werd de nieuwe premier, de katholiek Martin McGuinness de nieuwe vicepremier.

Midden in de nacht van 31 juli 2007 verlieten de Britse troepen het Noord-Ierse territorium na een 38-jarige bezetting. Op 1 augustus nam de politie de taken van het leger over.

Er zijn nu nog steeds spanningen in Noord-Ierland tussen de groep die bij Republiek Ierland wil horen en de groep die bij het Verenigd Koninkrijk wil blijven. Het gaat waarschijnlijk nog even duren voordat die spanningen helemaal weg zijn.

Vreugdevuur
Dat bewijst het vreugdevuur dat in het voorjaar in 2015 is aangestoken. Meer dan z15.000 Noord-Ieren kwamen op het spektakelstuk af, waarbij een houten tempel van 20 meter in brand werd gestoken. Om stil te staan bij de vrede in Noord-Ierland konden bezoekers een week lang vredeswensen ophangen aan de houten tempel. Meer dan 5.000 mensen deden dat, wat een goede weergave geeft van de spanningen die nog speelt onder de bevolking.

De tempel werd gebouwd op een heuvel die vanuit bijna de hele stad te zien was. Deze heuvel was de oorspronkelijke grens tussen het protestantse oosten en het katholieke Derry. In 1972 werd op die plek in Londonderry op ‘Bloody Sunday’ dertien mensen doodgeschoten door de Britse politie.

Het in brand steken van de tempel verwijst naar de vreugdevuren waarmee protestanten hun jaarlijkse Oranjemarsen opluisterden. Die marsen hebben vaak tot ongeregeldheden geleid. Londonderry was een speciale plaats tijdens ‘the Troubles’, het conflict tussen Noord-Ierse katholieken en protestanten. Zowel de katholieken als de protestanten wilden Londonderry als hun eigen stad beschouwen. De katholieken noemen deze stad tegenwoordig dan ook ‘Derry’.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s